Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Toruniu

Historia Regionalnej Pracowni Krajoznawczej w Toruniu sięga 1970 r., kiedy to grupa działaczy – krajoznawców, członków PTTK skupionych w Oddziale Międzyuczelnianym PTTK w Toruniu, wystąpiła z inicjatywą utworzenia tej placówki (był to rok intensywnego zainteresowania krajoznawstwem w PTTK; odbywała się Ogólnopolska Narada Krajoznawcza – II Kongres Krajoznawczy, w Gdańsku). Prezesem oddziału był wówczas dr Wiesław Radomski, osoba wielce zasłużona dla ruchu turystyczno-krajoznawczego, nie tylko na terenie Torunia. W tym czasie Oddział Międzyuczelniany skupiał koła i kluby studenckie z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, z Seminariów Nauczycielskich w Bydgoszczy oraz Wymyślinie k. Skępego. Inicjatywa oddziału spotkała się z poparciem ówczesnego Zarządu Okręgu PTTK w Bydgoszczy. Sekretarz ZO Antoni Gutowski, 19 X1971 r. skierował do Komisji Krajoznawczej ZG PTTK formalne wystąpienie o powołanie pracowni. W 1971 r. pracownia zaczęła działalność  na terenie Domu Studenta nr 3, przy ul. S. Moniuszki. Kierownikiem został Franciszek Zbonikowski, wieloletni działacz Oddziału Międzyuczelnianego, absolwent geografii UMK. Zbiory poradni krajoznawczej Oddziału, na bazie której powstała pracownia, uzupełniono o przewodniki i mapy turystyczne otrzymane z Wojewódzkiego Ośrodka Informacji Turystycznej z Bydgoszczy oraz Komisji Turystyki i Wczasów Rady Uczelnianej ZSP w Toruniu. Jednocześnie Pracownia dokonywała zakupów wydawnictw turystyczno-krajoznawczych ukazujących się na rynku wydawniczym a w prasę i czasopisma turystyczno-krajoznawcze była zaopatrywana przez administrację Domu Studenta. W 1972 r. do RPK przekazano dublety z księgozbioru Zarządu Okręgu PTTK w Bydgoszczy.

Działalność RPK w Toruniu wskazuje na potrzeby środowiska, głównie akademickiego, w zakresie wiedzy krajoznawczej. W 1972 roku zorganizowano 5 prelekcji krajoznawczych, 7 pokazów przeźroczy, 2 filmowe, 4 wystawy, odnotowano ponad 500 interesantów, udzielono kilkuset porad. Pracownia włączyła się w przygotowania do ogólnopolskich obchodów Roku Kopernikowskiego oraz 100-lecia zorganizowanej turystyki w Polsce (1973r.). Zaczęto wydawać techniką powielaczową (w zamiarze miesięcznik, faktycznie wyd. nieperiodyczne) Biuletyn RPK, z bibliografią dla zdobywających odznakę „Szlakami Kopernika”, bibliografiami tematycznymi np. wydawnictwa o tematyce przyrodniczej, wykazem nabytków, opisami szlaków, poradami, informacjami krajoznawczymi z regionu. W 1973 r. środki na płace (za zgodą ZG PTTK, podobnie jak w innych regionalnych pracowniach) pochodziły z Funduszu Pomocy Oddziałom.

 Po tragicznej śmierci (lipiec 1973 r.) Franciszka Zbonikowskiego, obowiązki kierownika przejmuje Andrzej Urbański, który czynił starania o wzbogacanie księgozbioru, nawiązał współpracę z oddziałowymi komisjami krajoznawczymi i starał się o nawiązanie kontaktów z krajoznawcami z terenu ówczesnego wojewodę bydgoskiego. W 1973 r. w księgozbiorze RPK znajdowało się 754 poz. książkowe, średnio dziennie udzielano 10 porad, nawiązano współpracę ze szkołami, propagując krajoznawstwo w czasie godzin wychowawczych. W 1974 r. Zarząd Okręgu PTTK powierzył Pracowni nadzór nad poradniami działającymi w oddziałach PTTK na terenie województwa. We wrześniu tego roku RPK została przeprowadzona do Domu Studenta nr 5 przy ul. Słowackiego 5/7, by pod koniec 1975 r. przenieść się do DS nr.9 do lokalu Oddziału Akademickiego (d. Oddział Międzyuczelniany) mieszczącego się w niewielkim pomieszczeniu piwnicznym.

W 1975 r., po reorganizacji administracyjnej kraju, Zarząd Główny PTTK w miejsce 18 Zarządów Okręgów powołał 49 Zarządów Wojewódzkich. Andrzej Urbański przeszedł do pracy programowej w biurze  ZW PTTK w Toruniu, którym kierował Marek Cackowski, wspierający działania Pracowni. Funkcję kierownika RPK powierzono Kazimierzowi Bielickiemu. Pracownia wraz z Oddziałem powróciła do Domu Studenta nr 3 i znalazła siedzibę w piwnicy.

Do 1976 r. w bibliotece RPK zgromadzono 1500 pozycji książkowych. Szereg cennych pozycji zakupiono w antykwariatach Bydgoszczy i Torunia, wiele pozycji książkowych przekazali działacze Towarzystwa – kol. Władysław Iwanowski przekazał roczniki czasopisma IMT „Światowid” z lat 1961-69.. Zbiory wzbogaciły się o bardzo potrzebny komplet map województwa bydgoskiego, toruńskiego i włocławskiego. Pojawiły się także w zbiorach pierwsze przeźrocza i taśmy magnetofonowe z nagraniami głównie piosenek turystycznych. Zakupiono również aparat fotograficzny, magnetofony kasetowe, magnetofon szpulowy oraz kamerą filmową. Była to w tym czasie bardzo dobrze i nowocześnie wyposażona placówka. We wrześniu 1976 r. funkcję kierownika RPK przejął Zbigniew Morzy, pracownia powiększała swe krajoznawcze zbiory i służyła pomocą przy organizacji kursów i szkoleń prowadzonych dla społecznych i zawodowych kadr PTTK. Budżet w 1976 r wynosił 75.000 zł, z czego płace kierownika wraz z pochodnymi 31.200 zł. (w tym czasie fundusz płac był odgórnie limitowany przez organa administracji państwowej). Wartość zbiorów zgromadzonych w pracowni oceniono na 100.000 zł. Pracownia nie miała wydawnictw własnych, koordynowała działania krajoznawcze na terenie województwa i gromadziła prace powstające w czasie ogólnopolskiej kampanii programowej PTTK – „Polska naszych dni”. RPK dysponowała podręcznikami i materiałami niezbędnymi do szkoleń kadry PTTK oraz przygotowała zbiór tematyczny przeźroczy dla potrzeb szkolenia. W tym czasie kształtowała się wśród kierowników RPK idea, aby inspirować lub prowadzić prace badawcze (naukowe) wykorzystując zbiory i działalność pracowni. Kierownik RPK sprawował opiekę nad 14 poradniami krajoznawczymi działającymi w oddziałach na terenie woj. toruńskiego, prowadził działalność popularyzatorską i poradnictwo – z porad w RPK w 1976 r. skorzystało ok. 2000 turystów. Zbigniew Morzy kierował pracami RPK do listopada 1981 r. z roczną przerwą (1978 r.) spowodowaną powołaniem do Szkoły Oficerów Rezerwy. W tym czasie zastępował go Andrzej Urbański. W sprawozdaniu z działalności w roku 1978 znalazły się informacje o wielkości zbiorów bibliotecznych, które wzrosły do 1900 pozycji. Skatalogowano zbiory fotograficzne obejmujące plon prowadzonej inwentaryzacji krajoznawczej oraz działania PTTK – obejmowały one 900 diapozytywów barwnych, 560 negatywów czarno-białych. W roku sprawozdawczym zorganizowano 19 odczytów i prelekcji z udziałem 760 słuchaczy, Z różnych form pracy RPK skorzystało 547 osób. Działania RPK popularyzowano w środowisku wydając biuletyn zawierający m.in. nabytki biblioteczne.  Kol. Zbigniew Morzy scharakteryzowal zbiory biblioteczne pisząc m.in. …liczą 1900 pozycji książkowych oraz map turystyczno-krajoznawczych zgromadzonych w seriach wydawniczych oraz tematycznych, poświęconych poszczególnym regionom kraju. Bardzo cenną pozycję stanowią tutaj przedwojenne egzemplarze „Wierchów”, „Pamiętników Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego”. Z innych cenniejszych pozycji książkowych warto wymienić także przewodniki Mieczysława Orłowicza: Przewonik po Pomorzu, Aleksandra Janowskiego: Warszawa, Gdynia, Bohdana Guerguina: Zamki w Polsce, Tomasza Jurasza: Zamki i ich tajemnice, egzemplarze Orlego Lotu. Wiele ciekawych informacji i artykułów o charakterze turystyczno-krajoznawczym znajdą czytelnicy w rocznikach czasopism : „IMT Światowid”, „Poznaj swój kraj”, „Gościniec”, „Kontynenty”, „Jantarowe Szlaki:, „Taternik”. Pracownia gromadzi także bibliografię zawartości czasopism turystyczno-krajoznawczych. Na miłośników etnografii czekają „Dzieła zebrane’ Oskara Kolberga oraz „Encyklopedia staropolska” Zygmunta Glogera. Miłosników zabytków i archtektury polskiej zainteresuje zapewne kilkadziesiąt tomików „Katalogu zabytków sztuki w Polsce” oraz wydawnictwa toruńskiego Muzeum Okręgowego i Toruńskiego Towarzystwa Naukowego……. W związku z istniejącym w Pracowni punktem „it”, placówka posiada cały szereg publikacji o charakterze informacyjno-użytkowym. Ponadto autor wymienia zbiór map krajoznawczo-turystycznych  regionów w skali 1 ; 500 000, plany miast oraz mapy szczegółowe w skali 1:25 000 i 1:100 000 z terenów woj. bydgoskiego, toruńskiego, włocławskiego i regionów górskich. W RPK zgromadzono bogaty zestaw przeźroczy i zdjęć a także taśmy z nagraniami piosenek turystycznych głownie z takich imprez jak „Bazuna”, „Yapa”, „Bakcynalia”, „Nocne śpiewanie” na zamku w Radzyniu Chełmińskim i w Szklarskiej Porębie, co było niewątpliwie związane z faktem, że Pracownia działała głownie w środowisku akademickim i na jego potrzeby.

 W 1981 r. Zarząd Wojewódzki PTTK wystąpił do ZG PTTK o przeniesienie etatu kierownika (wraz ze środkami finansowymi) z Oddziału Akademickiego do Zarządu Wojewódzkiego PTTK w Toruniu. Działalność pracowni zaplanowano wykorzystując „Krajoznawczy Program Turystyki” (uchwała III Kongresu Krajoznawczego, który odbył się w 1980 r. w Płocku). Pod koniec 1981 r. funkcję kierownika RPK objął Roman Grobelny. W II połowie 1982 r. środowisko akademickie skupione wokół Almaturu czyniło starania, angażując Komisję Akademicką ZG PTTK, o powrót etatu i środków na działalność pracowni do Oddziału Akademickiego. Pracownia nadal mieściła się w lokalu Oddziału Akademickiego zajmując piwnicę o pow. 4x7m. była jednak podporządkowana Zarządowi Wojewódzkiemu PTTK. Wydatki Pracowni w 1981 r. (bez opłaty za lokal, który użyczał nieodpłatnie UMK) wyniosły 95.732 zł, z czego na płace i pochodne 66.126 zł. W 1983 r (od lutego do listopada) kierownikiem RPK była Krystyna Basaj.  Od 1 lutego 1984 r. na stanowisku kierownika RPK zatrudniona była Jadwiga Solarska. W kwietniu 1984 r. Regionalną Pracownię Krajoznawczą wizytował Janusz Zaremba – członek Komisji Krajoznawczej ZG PTTK. Księga inwentarzowa prowadzona była na bieżąco i obejmowała 3186 poz. książek i map. Ponadto w Pracowni znajdowały się uporządkowane zbiory – prac „Polska naszych dni”, znaczków z rajdów organizowanych przez OA, plakatów, przeźroczy. Pracownia dysponowała magnetofonem kasetowym, rzutnikiem, aparatem i sprzętem fotograficznym. W czasie licznych przeprowadzek zaginęły m.in. dokumenty z inwentaryzacji krajoznawczej prowadzonej w latach 70-tych oraz katalogi – alfabetyczny i rzeczowy. Zalecono stworzenie katalogów od podstaw. Wizytator interesował się również współpracą ze zreorganizowaną na początku 1984 r. wojewódzką komisją krajoznawczą. Pracownia w nowym, lepszym lokalu w DS. nr 11 przy ul. Gagarina 33 nadal znajdowała się w pomieszczeniu Oddziału Akademickiego. W sprawozdaniu za rok 1984 znadujemy informację, że skatalogowano zbiory – 2900 pozycji książkowych oraz 600 map, 32 tytuły czasopism. W RPK znajdowało się 200 plakatów, 200 znaczków rajdowych, 500 przeźroczy ułożonych tematycznie w kasetach, 200 taśm i kaset magnetofonowych. Ze zbiorów skorzystało 100 czytelników (400 wypożyczeń), z czytelni 500 osób, 10 osób ze zbiorów archiwalnych i specjalistycznych, 15 ze sprzętu oraz 200 z porad. Powstało 6 prac w tym bibliografia krajoznawcza region. Zarząd Wojewódzki PTTK i  RPK przystąpiły do inwentaryzacji krajoznawczej wg. zasad opracowanych przez Komisję Krajoznawczą ZG. Zinwentaryzowana została gmina Zbiczno w pow. Brodnicy, materiały zgromadzono w pracowni. RPK uczestniczyła w szkoleniach kadry, organizacji sesji oraz wystawy z okazji 750-lecia Radzynia Chełmińskiego. W roku sprawozdawczym zakupiono 500 poz. książkowych oraz wyposażono ciemnię fotograficzną. Przy kolejnych przeprowadzkach zaginęło 90 map i książek.

W kwietniu 1985 r. ponownie wizytowano Pracownię. Przedstawiciel Komisji Krajoznawczej ZG PTTK uznał, że lokal zajmowany przez RPK jest za mały na potrzeby jej działalności. Ocenił pozytywnie uporządkowanie od podstaw i skatalogowanie zbiorów bibliotecznych (ponad 3500 książek i map) oraz opracowanie innych zbiorów – (200 folderów i braszur, 32 tytuły czasopism, 500 przeźroczy, 200 plakatów, 350 znaczków i proporców, wiele wycinków prasowych). Nie odnotowano taśm i kaset magnetofonowych. Z biblioteki rocznie korzystało około 300 osób, z archiwum ok. 30, 5 do 8 osób na stałe współpracowało z kierownikiem przy realizacji zadań programowych RPK, m. in. przy przygotowaniu testów dla uczestników Wojewódzkiego Młodzieżowego Turnieju Turystyczno-Krajoznawczego. W 1986 r. Pracownia otrzymała celową dotację (środki z CFTiW) 150 tys. zł na zakup projektora filmowego i ekranu. W tymże roku wydano opracowanie K. Grężawskiego „Grodziska wczesnośredniowieczne na półwyspie j. Strażyn”.

W sprawozdaniu z działalności w 1987 r. wykazano skatalogowanych 4388 pozycji, 412 kart inwentaryzacji krajoznawczej, 25 tytułów czasopism, 430 druków ulotnych, 500 przeźroczy, ponadto uporządkowane chronologicznie dokumenty działalności Oddziału Akademickiego oraz zbiór 30 śpiewników. Udostępniano uporządkowane materiały z kampanii programowej „Polska naszych dni”. W pracowni zgromadzono materiały wyjściowe do inwentaryzacji krajoznawczej całego województwa. Ukazało się wydawnictwo K. Grążowskiego „Grody wczesnośredniowieczne w Żmijewie”. Prowadzona była ewidencja osób korzystających z RPK. Odnotowano 120 czytelników, 915 wypożyczeń, 320 osób korzystających z czytelni – 1270 wypożyczeń, 6 osób korzystało ze zbiorów archiwalnych, z kartotek i opracowań inwentaryzacji krajoznawczej 4 osoby oraz 52 wypożyczały sprzęt. (szkolenia, imprezy), udzielono ponad 830 porad. Współorganizowano sesje i wystawy ( m. in. exlibrisów), ukazał się Informator RPK. Z inicjatywy grona działaczy skupionych wokół RPK odsłonięto tablicę pamiątkową na dworze w Piątkowie. Wizytujący Pracownię w październiku 1987 r. kol. Maciej Wdowicki – przedstawiciel Komisji Krajoznawczej ZG PTTK, odnotował, że pracownia mieści się w lokalu o pow. 25 m.kw., z czego 70 % powierzchni zajmowały zbiory (regały, szafy). W zbiorach odnotował cenne pozycje jak: przewodnik po Toruniu z okresu międzywojennego, „Zapiski historyczne TNT od 1914 r.”, „Wierchy” od 1932 r. oraz „Ziemia” od 1910 r. Z czytelni korzystało od 2 do 20 osób dziennie, byli to głównie studenci. Wizytujący stwierdził, że pracownia odgrywa dużą rolę programową w środowisku akademickim. Bardzo pozytywnie ocenił zbiór dokumentów ukazujących działalność programową Oddziału Akademickiego. Kol. Solarska, poza prowadzeniem pracowni była jeszcze zatrudniana w ZW PTTK.  W 1988 r. środkami na działalność RPK oraz funduszem osobowym dysponował Zarząd Wojewódzki PTTK w Toruniu. Kol. Jadwiga Solarska kierowała pracami RPK do 30 VI 1988r., do wyprowadzeniu się z Torunia. Następnie przez kilka miesięcy Pracownią kierowała Jolanta Czyżewska (VIII 88 – VI 89), oraz Jadwiga Korzeniewska (VI – XII 89) W roku 1990 pracownię nadzorował Andrzej Urbański – sekretarz urzędujący ZW PTTK.

Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Toruniu w larach 1982- 1890 działała formalnie przy Zarządzie Wojewódzkim PTTK. Na 31 grudnia 1990 legitymowała się następującym dorobkiem. Księgozbiór liczył 5080 pozycji, w tym mapy. Po kolejnej przeprowadzce do lokalu ZW PTTK przy ul. Fosa Staromiejska 6, z księgozbioru wydzielono dublety – 146 pozycji, które przekazano do oddziałów PTTK. Pozostało 9 tytułów czasopism tematycznych oraz ok. 800 druków ulotnych i 5 taśm magnetofonowych. 700 przeźroczy przechowywano w specjalnych pudełkach, 500 negatywów w albumach, ponadto zgromadzono 115 plakatów  i ok. 700 znaczków i proporców z imprez turystyczno-krajoznawczych. Zbierano wycinki prasowe dotyczące regionu. W zbiorach specjalnych znajdowała się Księga Honorowa działaczy PTTK woj. toruńskiego, dokumenty dotyczące historii piosenki turystycznej, regulaminy imprez, pamiątki okolicznościowe oraz śpiewniki. W RPK zgromadzono materiały wyjściowe do inwentaryzacji krajoznawczej gmin woj. toruńskiego oraz dokumentację z inwentaryzacji przeprowadzonej w 10 gminach. Inwentaryzację prowadzono w kolejnych 4 gminach. W 1990 r wydano (z pomocą finansową WSS w Toruniu) 2 kolejne opracowania – „Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Chełmnie” oraz „Kościół św. Janów w Toruniu”. Pracownia była wyposażona w kamerę video, kserokopiarkę, sprzęt do urządzenia ciemni fotograficznej. Ze zbiorów bibliotecznych korzystało 130 czytelników (201 wypożyczeń). 12 działaczy stale uczestniczyło w realizacji zadań programowych. (m.in. H. Stopikowski, A. Hermann, T. Perlik) Współpracowano z wojewódzkimi komisjami: Krajoznawczą,  Turystyki Pieszej i  Radą ds. Młodzieży. Przystąpiono do prac mających na celu wykonanie pełnej ewidencji cmentarzy ewangelickich na terenie woj. toruńskiego, zainicjowano akcję ich porządkowania. Zorganizowano 3 odczyty i udzielono pomocy przy organizacji objazdowej wystawy exlibrisu. RPK wraz z ZW wysyłały do oddziałów informacje organizacyjne i programowe utrzymując stały kontakt z komisjami i poradniom działającymi przy oddziałach na terenie województwa. Współpracowano z Wydziałem Spraw Społecznych Urzędu Wojewódzkiego oraz muzeami w Chełmnie i Brodnicy, a także Kuratorium Oświaty i Wychowania.

Pod koniec 1990 r. Zarząd Główny rozwiązał struktury pośrednie, jakimi były Zarządy Wojewódzkie PTTK. Decyzja ta spowodowana była trudnościami finansowymi Towarzystwa. Regionalne Pracownie zostały przekazane do oddziałów. ZW PTTK w Toruniu w czasie swego ostatniego posiedzenia postanowił przekazać majątek ZW PTTK oraz pozostałości z Funduszu Pomocy Oddziałom na potrzeby RPK. Podjęto również inicjatywę  powołania oddziału PTTK skupiającego krajoznawców i przewodników, przy którym powadzona byłaby pracownia. 26 marca 1991 r. ZG PTTK podpisał z Oddziałem Akademickim PTTK w Toruniu umowę o przejęciu Regionalnej pracowni do czasu powołaniu Oddziału Przewodnickiego PTTK z siedzibą przy ul. Fosa Staromiejska 6. W lipcu 1991 r. Oddział Przewodnicki przejął formalnie Pracownię o czym powiadomił Zarząd Główny PTTK nadmieniając „Uważamy, że umiejscowienie Regionalnej Pracowni Krajoznawczej przy naszym Oddziale dysponującym liczną kadrą krajoznawców, wpłynie pozytywnie na działalność krajoznawczą. Pragniemy współpracować i działać na rzecz całego środowiska turystyczno-krajoznawczego Regionu, w najbliższym czasie zamierzamy powołać do życia Społeczną Radę Pracowni, złożoną z przedstawicieli wszystkich oddziałów działających na terenie województwa. Pragniemy nadmienić, że przy RPK działa Regionalna Komisja Przewodnicka i Regionalne Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa, prowadzimy weryfikację odznak turystyczno-krajoznawczych, kontynuujemy inwentaryzację krajoznawczą regionu, wydajemy publikacje krajoznawcze.”

W sprawozdaniu z działalności RPK w roku 1991 stwierdzono, że w RPK znajdują się: dokumentacja zinwentaryzowanych gmin b. woj. toruńskiego, dokumentacja po rozwiązanym Zarządzie Wojewódzkim PTTK w Toruniu oraz Oddziale PTTK w Wąbrzeźnie. Dysponowano katalogiem alfabetycznym i rzeczowym, księgą inwentarzową za lata 1973-1991, ewidencją osób korzystających ze zbiorów, bibliografią wydawnictw turystyczno-krajoznawczych woj. toruńskiego i Torunia. Zasób zbiorów to 5.093 voluminy, (w 1991 r. dokonano przeglądu księgozbioru, wycofano 429 poz. głównie dubletów, a na ich miejsce wprowadzono tyle samo nowych pozycji, głównie darów), mapy w skali 1:25 000 z b. woj. bydgoskiego, toruńskiego, włocławskiego oraz Borów Tucholskich, 10 tytułów czasopism oprawionych i włączonych do druków zwartych, foldery (ok. 400), ok. 300 przeźroczy, 500 negatywów 120 plakatów, ok. 500 znaczków i proporców z imprez turystyczno-krajoznawczych, 5 kaset magnetofonowych, 1 video, kronika zasłużonych działaczy PTTK oraz zasługujący na specjalną uwagę zbiór dotyczący piosenki turystycznej – skatalogowane i posegregowane ok. 400 pozycji regulaminów przeglądów piosenki, znaczków, proporców, druków ulotnych, śpiewników. Jak na owe czasy RPK była dobrze wyposażona w sprzęt audiowizualny – kamerę video JVS, aparat fotograficzny Zenit, wyposażenie ciemni fotograficznej, kserograf Canon.  W 1991 r. wydano barwny informator „Kościół św. Janów w Toruniu”  format A5 str. 10, w nakładzie 10.000 egz. W RPK wykonywano opis krajoznawczy do planu Torunia oraz udzielono pomocy w przygotowaniu do druku pozycji „Przyroda województwa Toruńskiego”. Zakończono inwentaryzację kolejnych gmin – Górzno i miasta Golub-Dobrzyń. Mimo zmian organizacyjnych ze zbiorów skorzystało 51 czytelników wypożyczających książki, 80 osób skorzystało z czytelni udostępniającej również specjalistyczne zbiory i opracowania, 43. osoby korzystały ze sprzętu audiowizualnego, 192. osoby skorzystały z fachowych porad, 2. osoby pisały prace magisterskie wykorzystując zbiory RPK. Sprzęt i zbiory wykorzystywano dla celów szkolenia kadr PTTK. Utrzymywano współpracę z Wydziałem Spraw Społecznych UW, oddziałem Instytutu Turystyki w Toruniu oraz służono zbiorami i poradnictwem turystyczno-krajoznawczym Wojewódzkiemu Centrum Informacji Turystycznej, które utworzono w Toruniu w grudniu 1991 r. Kierownik RPK i związani z działalnością pracowni krajoznawcy wierzyli w to, że bardzo trudny dla działalności społecznej okres minie i „RPK nadal będzie spełniała swą ważną rolę w edukacji krajoznawczej społeczeństwa”.

Niestety, życie napisało inny scenariusz. Po 1991 r. w Oddziale Przewodnickim znalazło się jedynie miejsce na przechowywanie zbiorów RPK, udostępnianych na potrzeby działaczy tego oddziału oraz osób piszących prace magisterskie i opracowania krajoznawcze. W 1995 r. zasoby składały się z 4520 książek (wyspecjalizowany księgozbiór dotyczący głównie regionu), 576 map, materiałów archiwalnych i kartotek zinwentaryzowanych gmin. Zabezpieczenie zbiorów przed rozproszeniem było istotne, ponieważ „zarówno w bibliotece, jak i archiwum znalazło się wiele cennych dla historii turystyki w naszym terenie dokumentów”, jak napisał w sprawozdaniu w 1995 r. opiekujący się nadal zbiorami Andrzej Urbański, który podjął pracę w Oddziale Przewodnickim PTTK. Kontynuowano niektóre działania RPK – pozyskano środki i wydano drukiem inwentaryzację krajoznawczą 3. gmin (Nowe Miasto Lubawskie, Zbiczno i Gruta), od 1998 r. wydawano siłami społecznymi periodyk „Pomorze i Kujawy – 32 numery (po zmianie tytułu „Kujawy i Pomorze”). Opiekunem księgozbioru i kart inwentaryzacyjnych był za zgodą Oddziału Andrzej Urbański, który przeszedł na emeryturę i zajmując się działalnością wydawniczą przystąpił do przepisania kart inwentaryzacji krajoznawczej na płyty komputerowe. RPK nie działa, ale działa nadal grono osób związanych przez lata z Pracownią. Na reaktywowanie działalności RPK brak w Toruniu zarówno lokalu, jak i środków i sytuacja nie zmieniała się do  2010 r.

Materiały opracowane przez kol. Zbigniewa Morzego i  Andrzeja Urbańskiego, uzupełniła o informacje zawarte w sprawozdaniach z prac RPK w Toruniu,
będących w archiwum ZG PTTK i Komisji Krajoznawczej ZG PTTK,  Anna Becker-Kulińska

 

 

 

 





Regionalizm on-line. Rozwój potencjału regionalnej pracowni krajoznawczej





Budowa strony internetowej finansowana ze środków
Ministerstwa Pracy
i Polityki Społecznej
w ramach Programu Operacyjnego Funduszu Inicjatyw Obywatelskich